Yapım Ekleri (6. Sınıf)

Yapım ekleri, sözcük köklerine ve gövdelerine gelerek yeni sözcükler türetir. Bu sözcüklere "türemiş sözcükler" denir. Türkçede bir sözcük, birden fazla yapım eki alabilir:

Örnekler:

  • Say - gı - sız - lık
  • Göz - le- m-ci-lik

1) İsimden İsim Yapan Ekler:

İsim kök ve gövdelerinden yeni anlamda başka isimler türeten eklerdir.

  • -lık/-lik /-luk/-lük: orman-lık, kulak-lık, komutan-lık, beyaz-lık, hediye-lik (eşya), öğretmen-lik, güzel-lik, mavi-lik, tuz-luk, çocuk-luk, on-luk, kömür-lük, dört-lük, Atatürkçü-lük...
  • -lı/-li/-lu/-lü: iri-li ufak-lı, bilgi-li, üniversite-li, bereket-li, bulut-lu, İstanbul-lu, görgü-lü, öngörü-lü...
  • -sız/-siz/-suz/-süz: tat-sız tuz-suz, iş-siz güç-süz, kimse-siz...
  • -cı/-ci/-cu/-cü; -çı/-çi/-çu/-çü: odun-cu, kömür-cü, şaka-cı, barış-çı...
  • -cık/-cik: Çınar-cık, zavallı-cık, kedi-cik, yavru-cuk...
  • -ca/-ce/-ça/-çe: Çamlı-ca, aile-ce, güzel-ce, İngiliz-ce yavaş-ça, Türk-çe...
  • -daş/-deş/-taş/-teş: anlam-daş, çağ-daş, meslek-taş, ses-teş...
  • -ncı/-nci/-ncu/-ncü: altı-ncı, son-u-ncu, yüz-ü-ncü, beş-i-nci...
  • -ar/-er: on-ar, beş-er, altı-ş-ar, iki-ş-er...

2) İsimden Fiil Yapan Ekler:

İsim kök veya gövdelerinden fiil türeten eklerdir.

  • -la/-le: baş-la-, giz-le-, ütü-le, hav-la-...
  • -al/-el: az-al-, kısa-l-...
  • -a/-e: kan-a-, yaş-a-...
  • -ar/-er: sarı-ar-, kara-ar-...
  • -da/-de-: çatır-da-, fısıl-da-, ışıl-da-...
  • -kır/-kir/-kur/-kür: fış-kır-, hıç-kır-...
  • -msa/-mse: -az-ı-msa-, ben-i-mse-...
  • -sa/-se: su-sa-, önem-se-...
  • -Ian/-len: can-lan-, yaş-lan-, hız-lan-, güç-len-...
  • -laş/ -leş: makine-leş-, ciddi-leş-, iyi-leş-, selam-laş-...

3) Fiilden isim Yapan Ekler:

Fiil kök ve gövdelerinden, isimler türeten eklerdir.

  • -gan/-gen; -kan/-ken: çalış-kan, değiş-ken, alın-gan, çekin-gen...
  • -gı/-gi/-gu/-gü; -kı / -ki / -ku / -kü: say-gı, bil-gi, sor-gu, ör-gü, bas-kı, bit-ki...
  • -ı/-i/-u/-ü: kaz-ı, gez-i, doğ-u, ört-ü...
  • -ıcı / -ici / -ucu /-ücü: yaz-ıcı, gez-ici, oku-y -ucu, sür-ücü...
  • -iş / -iş / -uş / -üş: yağ-ış, söyle-y-iş, gör-üş...
  • -k: dile-k, don-u-k, kes-i-k, sök-ü-k...
  • -ma / -me: oku-ma, gez-me, danış-ma, dondur-ma...
  • -mak/-mek: ağla-mak, utan-mak, gül-mek, bil-mek...
  • -tı / -ti / -tu / -tü: kızar-tı, görün-tü...
  • -t: geç-i-t, taşı-t...
  • -gın / -gin / -gun /-gün; -kın / -kin / -kun / -kün: küs-kün, sol-gun, bit-kin, bez-gin...

4) Fiilden Fiil Yapan Ekler:

Fiil kök ve gövdelerinden, başka fiiller türeten eklerdir.

  • -l: üz-ü-l-, yor-u-l-, gönder-i-l-...
  • -n: bak-ı-n-, giy-i-n-, gör-ü-n-...
  • -ir: bit-ir-, geç-ir-...
  • -ış: bak-ış-, gül-üş-...
  • -t: boya-t-, oku-t-, öde-t-...
  • -dır/-dir/-dur/-dür/-tır/-tir/-tu/-tür: yaz-dır-, giy-dir-, gül-dür-, koş-tur-...

Örnekler:

  • Kiracı: isimden isim yapan ek
  • Morardı: isimden fiil yapan ek
  • Durak: fiilden isim yapan ek
  • İçirdi: fiilden fiil yapan ek
  • Yazı: fiilden isim yapan ek
  • Sözcük: isimden isim yapan ek
  • Bartınlı: isimden isim yapan ek
  • Oynadı: isimden fiil yapan ek
  • Alıcı: fiilden isim yapan ek
  • Gözledi: isimden fiil yapan ek

Yorumlar  

0 #2 Guzel 21-12-2017 16:26
;-) Çok iyi, muhteşem.
Alıntı
+11 #1 misafir 09-09-2015 16:12
Çok iyi, muhteşem...
Alıntı

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

reklam-veriniz

teog turkce

lys-edebiyat-testleri-2

ygs-turkce-testleri

YUKARI