Anlatılmak istenen bir düşünceyi açıklamak, somutlaştırmak, anlaşılır kılmak için il­gili kavramları, kişileri, eserleri söylemek, saymaktır. Genellikle önce yargı söylenir, sonra örnek (veya örnekler) verilir.

Örneğin, meselâ, söz gelimi gibi sözler yargıyla örnekler arasında kullanılabilir.

Örnekler:

  • Sahili bir sürü pislik doldurmuştu: pet şişeler, cam şişeler, poşetler, sigara pa­ketleri, şişe kapakları, eski pabuçlar...
  • Renklerin insan psikolojisi üzerinde bazı etkileri olduğu belirlenmiştir. (Örneğin) Beyaz, açık sarı insanı dinlendirir; pembe, mavi canlandırır; mor, kahverengi gi­bi koyu renkler yorar, karamsarlaştırır.

PRATİK BİLGİ: Bir cümlede örnekleme olup olmadı­ğını anlamak için cümleye "örneğin" sözcüğünü ya da eş anlamlıların­dan birini yerleştirmeyi deneyiniz. Cümle bu sözcükleri kabul ediyorsa örnekleme vardır.

Örnek Soru:(I) Her şair, istediği gibi şiir yazmakta özgür olmalıdır. (II)Yazılan hiçbir şiir, kalıp­laşmışşiir anlayışlarıyla değerlendirilemez. (III)Hele şiire "modası geçmiş" yakış­tırmasında bulunmak akıl kârı bir iş değildir. (IV)Bir Yunus Emre hâlâ okunuyor, bir Karacaoğlan hâlâ televizyonlarda söyleniyor. (V)Önemli olan şiirin büyük dünyası­na ulaşmak ya da bu dünyayı oluşturabilecek gücü elinde tutmaktır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir düşünceyi etkili kılmak için örneklemelere gidilmiştir?

A) I.         B) II.        C) III.        D) IV.          E) V.

ÇÖZÜM: Bir yargıyı etkili kılmak amacıyla ilgili kavram, kişi, olay ve olguyu, durumu söyle­mek örneklemedir. Cümlelerde savunulan düşünce "şairlerin özgür olmaları"dır. Bu düşünceyi etkili kılmak için Yunus Emre ve Karacaoğlan örnekleri verilmiştir. (CEVAP: D)

YUKARI