Eski Türkçe

Bu dönemde art arda gelen metinler bulunmaktadır. Türklerin İslamiyet'ten ön­ceki dönemi ile İslamiyet'i kabul etmelerinden sonraki ilk zamanlarını kapsar. Bu dönem Göktürk, Uygur ve Karahanlı olmak üzere üç alt döneme ayrılır:

  • a-Göktürk Dönemi: Bu dönemin başlıca eserleri Orhun (Göktürk) Kitabeleri ile Yenisey Yazıtlarıdır. Orhun Kitabeleri; Kül Tigin (732), Bilge Kağan (735) ve Tonyukuk (724 - 726) adlıüç büyük anıttan oluşur. Kırgızlara ait olduğu ve V. yüzyılda yazıldığı sanı­lan Yenisey Yazıtları ise çok sayıda küçük mezar taşından oluşur.
  • b-Uygur Dönemi: MS 745'te Göktürk Devleti'ni yıkıp yeni bir devlet kuran Uygurlar taş, kâğıt ve­ya kütükler üzerine yeni metinler oluşturmuşlardır. Bunların arasında en önem­lileri Budizm'in kutsal kitabı sayılan Altun Yaruk (Altın Işık), Budizm'in inanç ve felsefesini anlatan Sekiz Yükmek (Sekiz Yığın), iki kardeş arasında geçen bir hikâye olan Kalyanamkara ve Papamkara hikâyesi, Mani dinine ait bir fal kita­bı olan Irk Bitig (Fal Kitabı) adlı eserlerdir.
  • c-Karahanlı Dönemi: Bu dönemin önemli eserleri şunlardır:
  • Kutadgu Bilig (Mutlu Olma Bilgisi): 1069 - 1070 yılları arasında Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. 6645 beyittir. İslamiyet etkisindeki ilk eserimizdir. Adalet, devlet, akıl ve kanaati sembolize eden dört kahramanın anlatıldığı ale­gorik bir eserdir. Aynı zamanda Türk edebiyatındaki ilk siyasetnamedir.
  • Divan ü Lügati't Türk: 1077'de Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. Ansiklopedik bir Türk dili sözlüğüdür. Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmış­tır. Eser Türklere ait birçok kültürel ve edebi bilgiyi içermesi açısından önemli bir kaynaktır.
  • Atabetü'i Hakayık (Hakikatlerin Eşiği): XII. yüzyıl başlarında Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılan eser dini ve tasavvufi bir manzum eserdir.
  • Divan-ı Hikmet: XII. yüzyılda Hoca Ahmet Yesevi'nin yazdığı eser, "hikmet" adı verilen dörtlüklerden oluşur. Dini, tasavvufi, didaktik özellikler taşıyan eser manzumdur.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

YUKARI