• Zihniyet denildiğinde aklımıza bir dönemin; sosyal ve siyasi olayları, kültürü, sanat zevki, insanlar arası ilişkileri, bilimsel ve teknik düzeyi, eğitim anlayışı, gelecek kaygısı, inanç sistemleri gelir.
  • Her eser yazıldığı dönemin izlerini taşır.
  • Şairin şiirinde işlediği tema,şiirin ses ve söyleyiş özellikleri ve dili dönemin özellikleriyle iç içedir.

Örnek - 1

Doğru yola gittin ise
Er eteğin tuttun ise
Bir hayır da ettin ise
Birine bindir az değil

Yunus Emre

Yunus Emre Hakkında Kısa Bilgi: Yunus Emre 13.yy'da Anadolu'da yaşamıştır. Şiirlerinde Allah aşkını işlemiştir.

Yukarıdaki şiirinde bize o dönemin zihniyetini yansıtan söz ve söz grupları şunlardır:

  • Doğru yola gitmek (yaşama biçimi,inanç sistemi)
  • Er eteğin tutmak (ermiş kişiden eğitim almak,eiğitim anlayışı)
  • Hayır etmek (insanlar arası ilişki)
  • Birine bin (inanç sistemi)

Örnek - 2

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı

Gül-i ruhsarına karşu gözümden kanlı akar su
Habîbim fasl-ı güldür bu akar sular bulunmaz mı

Fuzuli

Yukarıdaki gazelde dönemin izlerini taşıyan söz ve söz grupları;

  • Âh etmek,candan usanmak,cefâ etmek (yaşama biçimi,sevginin çok güçlü olması)
  • Felekler (dokuz kat gök anlayışı)
  • Mum yakmak (bilim-teknik seviyesi)
  • Gül yanak (benzetme-sanat zevki)

Fuzuli Hakkında Kısa Bilgi

  • 16.yy klasik edebiyatımızın en büyük şairidir.
  • Asıl adı Mehmed'dir.
  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Bağdat'ı fethi üzerine padişaha kasideler sunmuştur.
  • Bu kasidelerden dolayı kendisine maaş bağlanmış,ancak maaşı alamamıştır.
  • Bunu da "Şikayetname" adlı eserinde yazmıştır.
  • Şiirlerini Azeri şivesiyle yazmıştır.
  • Lirik şiirleriyle tanınmıştır.
  • Divan,tekke ve saz şairlerini etkilemiştir.
  • Eserleri; Divan (Türkçe, Arapça, Farsça), Leyla vü Mecnun, Hadikatü's Süeda, Kırk Hadis Tercümesi, Beng ü Bade

Örnek - 3

Ne bir güzel var avutacak gönlümü,
Bu şehirde
Ne de bir tanıdık çehre;
Bir tren sesi duymaya göreyim,
İki gözüm iki çeşme.

Orhan Veli Kanık

Yukarıdaki şiirde dönemin zihniyetini yansıtan söz ve söz grupları şöyledir;

  • Gönlünü avutmak (yaşam biçimi)
  • Tanıdık çehrenin olmaması (insanlar arası ilişkiler)
  • Tren sesi (bilim-teknik düzeyi)
  • İki gözüm iki çeşme (benzetme-sanat zevki)

Orhan Veli Kanık Hakkında Kısa Bilgi:

  • İstanbul'da doğmuştur.
  • İstanbul Üniversitesi Felsefe bölümünü bitirmiştir.
  • Devlet dairelerinde memur olarak çalışmıştır.
  • Beyin kanaması sonucu ölmüştür.
  • Cumhuriyet dönemi şairidir.
  • Yeni bir çığır açmıştır.
  • Birinci Yeni (Garip) Hareketi'nin en önemli temsilcisidir.
  • Şiiri şairanelikten kurtarmaya çaılmıştır.
  • Yalın bir dil kullanmıştır.
  • Gündelik konuları şiire sokmuştur.
  • Şiirde edebi sanatlara,ölçüye ve kafiyeye karşıdır.
  • Eserleri; Garip, Vazgeçemediğim, Destan Gibi, La Fontaine Masalları, Nasrettin Hoca Hikayeleri, Karşı

Dönemlerin Sanat Anlayışlarının Şiirlerdeki İzleri

Örnek İlahi (1. Örnek):

  • Dörtlüklerle yazılmıştır.
  • Düzenli ve kulağa hoş gelen bir söyleyişi vardır.
  • Tasavvuf konusunu işler.
  • Dili oldukça sadedir.
  • Halk söyleyişleri vardır.
  • Halkı yakından ilgilendiren konular işlenmiştir.
  • Amaç, halka öğüt vermektir.
  • Bu şiir; işlediği konu, dili ve yazılış biçimiyle değerlendirildiğinde şiirin tasavvuf geleneğine bağlı olarak yazıldığı görülür.

Örnek Gazel (2. Örnek): 

  • Beyitlerle yazılmıştır
  • Mısraları ilahiye göre uzundur
  • Biçim ve dil yönüyle ilahiden farklıdır
  • Arapça-Farsça sözcük ve tamlamalar yoğunluktadır
  • Kişisel duygular işlenmiştir
  • Yoğun olarak benzetmelere başvurulmuştur
  • Şiir bu özelliğiyle klasik şiir geleneğine bağlı olarak yazılmıştır.

Garibim Şiiri (3. Örnek):

  • Mısra sayısı ve mısraların uzunluğu farklıdır
  • Teknoloji şiire girmiştir
  • Duygusal bir şiirdir
  • Şair kalabalığın içindedir
  • Günlük konuşma dili kullanılmıştır
  • Bu özelliğiyle serbest nazım geleneğine bağlıdır.
  • Her üç şiirde de şairler, içinde bulundukları sosyal-kültürel yaşamı yansıtmışlardır.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Bu kategoriden diğerleri:

reklam-veriniz

teog turkce

lys-edebiyat-testleri-2

ygs-turkce-testleri

YUKARI