Birleşik Sözcükler (6. Sınıf)

Yeni bir kavramı karşılamak üzere, birden fazla sözcüğün bir araya gelip kaynaşmasıyla oluşan sözcüklere "birleşik sözcük'' denir.

Birleşik sözcük denilince akla sadece bitişik yazılan sözcükler gelmemelidir. Birleşik sözcüklerin bazıları, oluşum ve anlam özelliklerine göre çeşitli kurallara bağlı olarak ayrı, bazıları da bitişik yazılır.

Birleşik Sözcüklerin Oluşma Şekilleri

1) Tür kayması yoluyla oluşan birleşik sözcükler: Eylem soylu sözcüklerin kalıplaşarak bir kavramı, bir varlığı karşılayan isimlere dönüşmesiyle oluşan birleşik sözcüklerdir. Sözcüklerden biri ya da her ikisi tür değişikliğine uğrayabilir.

Örnekler:

  • biçerdöver
  • uyurgezer
  • çekyat
  • gelgit

2) Ses değişimi yoluyla oluşan birleşik sözcükler: İki sözcük, birleşirken ünlü düşmesi veya ünsüz türemesine uğruyorsa ses değişimi yoluyla birleşik sözcük oluşturur.

Örnekler:

  • niçin (ne için)
  • nasıl (ne asıl)
  • hissetmek (his etmek)
  • affetmek (af etmek)

3) Anlam kayması yoluyla oluşan birleşik sözcükler: Sözcüklerden biri ya da her ikisinin anlam değişmesine uğramasıyla oluşan birleşik sözcüklerdir.

Birinci sözcük anlamını kaybeder: sivrisinek, köpek balığı, ateşböceği, Eskişehir...
İkinci sözcük anlamını kaybeder: Kafatası, gökkuşağı, göz bebeği, gökyüzü...
Her iki sözcük anlamını kaybeder: aslanağzı (çiçek), suçiçeği (hastalık), akbaba (kuş)...

4) Birleşik sözcükler belirtisiz ad tamlaması biçiminde olabilir: hanımeli, aslanağzı, atasözü...

5) Birleşik sözcükler sıfat tamlaması biçiminde olabilir: Akdeniz, sivrisinek, kırkayak, boşboğaz, açıkgöz...

6) Birleşik sözcükler ad + fiil biçiminde olabilir: bilgisayar, gecekondu, ateşkes, mirasyedi...

7) Birleşik sözcükler fiil + ad biçiminde olabilir: yanardağ, atardamar, akarsu...

8) Birleşik sözcükler fiil + fiil biçiminde olabilir: kapkaç, dedikodu, çekyat...

9) Birleşik sözcükler yansıma sözcüklerden oluşabilir: gırgır, cızbız, hırgür...

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

reklam-veriniz

teog turkce

lys-edebiyat-testleri-2

ygs-turkce-testleri

YUKARI