Cümle Türleri (Cümle Çeşitleri) Özel

I- ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER

Cümleler, anlamlarına göre türlere ayrılır. Bu, daha çok, yüklemin çekimi ile ilgilidir.

Yüklemin olumlu, olumsuz, soru ve şart biçiminde çekimlenmesi gibi özellikler, cümlenin anlamına göre türünü belirlemede ana etkenlerdir.

A. OLUMLU CÜMLE

B. OLUMSUZ CÜMLE

C. SORU CÜMLESİ

D. ÜNLEM CÜMLESİ

II- YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER

Cümlede yüklem ya çekimli bir fiil ya da ek eylem almış ad soylu sözcüktür (veya sözcük öbeği) Buna göre (yüklemine - yükleminin türüne göre) cümleleri eylem (fi­il) ve ad (isim) cümleleri olarak ikiye ayrılır.

A. EYLEM (FİİL) CÜMLESİ

B. AD (İSİM) CÜMLESİ

III- YÜKLEMİN YERİNE (ÖGE DİZİLİŞİNE) GÖRE CÜMLELER

Türkçede öğeler genel kural olarak "özne + tümleç + yüklem" biçiminde dizilir; an­cak önemli olan yüklemin yeridir. Diğer öğeler, amaca göre, cümlenin değişik yer­lerinde bulunabilir. Yüklemin yeri, genelde cümlenin sonudur. Diyaloglarda, şiirler­de cümlenin ortasına, başına yerleştirildiği olur. Bazı cümlelerde de temel yüklem kullanılmamış olabilir. Buna göre cümleler üç türlüdür:

A. KURALLI (DÜZ) CÜMLE

B. DEVRİK CÜMLE

C. EKSİLTİLİ CÜMLE

IV- YAPILARINA GÖRE CÜMLELER

Cümlede yapı; yer alan yargı sayısı, bu yargıların bildiriliş biçimi, birbiriyle ilgisi gi­bi özelliklerle ilgilidir. Türkçede çekimli eylemler, ek eylemle çekimlenmiş ad soylu sözcükler ve öbekler, eylemsiler "yargı" anlamını oluşturmada kullanılır. Bir cümle­nin yapısı; bunların cümledeki sayısı, birlikte kullanılışları, birbirlerine göre durum­larına bakılarak belirlenir. Cümleler, yapılarına göre genellikle dörde ayrılarak incelenir:

A. BASİT (YALIN) CÜMLE

B. BİLEŞİK CÜMLE

1. Girişik Bileşik Cümle

2. Koşullu (Şartlı) Bileşik Cümle

3. "ki"li Bileşik Cümle

4. İç İçe Birleşik Cümle

5. "mi"li Bileşik Cümle

C. SIRALI CÜMLE

D. BAĞLI CÜMLE

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Bu kategoriden diğerleri:

reklam-veriniz

teog turkce

lys-edebiyat-testleri-2

ygs-turkce-testleri

YUKARI