Tanzimat Döneminde Göstermeye Bağlı Edebi Metinler

Tanzimat tiyatrosunun özellikleri şunlardır:

  • I. dönemde toplumsal ve tarihsel konular işlenir.
  • I. dönem yazarları, düşüncelerini ve tekliflerini, halkı eğlendirerek onlara ilet­mek ister; toplumsal sorunlar çevresinde kamuoyu oluşturmak için tiyatrodan yararlanırlar.
  • Tiyatro çalışmalarıçeviri, uyarlama ve telif olarak üç alanda sürer.
  • Daha çok komedi türünde yapıtlar yazılır.
  • İyi ve kötü kişiler abartılır.
  • Karakterden çok tip, tipleştirme ağır basar.
  • Kahramanlık duyguları, vatan ve millet sevgisi en çok işlenen konuların başın­da gelir.
  • Yapıtlar öğütle biter, iyiler ödüllendirilir, kötüler cezalandırılır. Birinci dönemde yazılan oyunlarda meddah geleneğinden yararlanılır. Şinasi'nin Şair Evlenmesi; Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre, Akif Bey, Za­vallıÇocuk, Gülnihal, Kara Bela, Celalettin Harzemşah adlı oyunları ve Ahmet Vefik Paşa'nın Moliere'den yaptığıçeviriler, bu dönemin tanınmış oyunlarıdır.
  • Bu dönem tiyatrosu, batı tiyatrosunun etkisindedir. Özellikle Shakespeare (Şekspir) ve Moliere (Molyer) tiyatro yazarlarımızın izledikleri büyük oyun ya­zarlarıdır.
  • II. dönemde yapıtlar, oynanması amacıyla değil, daha çok okunması ama­cıyla yazılmıştır. Böylesi oyunlar yazan, Abdülhak Hamit Tarhan'dır.
  • II.  dönem oyunlarında sahnede yapılacakların açıklandığı parantez içi bölüm­ler çok zayıftır.
  • Uzun tiradlar, telaffuzu zor yabancı sözcükler de oynanmayı engelleyen özel­liklerdendir.
  • Recaizade Mahmut Ekrem'in Afife Anjelik, Vuslat, Atala, Çok Bilen Çok Yanılır; Abdülhak Hamit Tarhan'ın Finten, Duhter-i Hindu, Sabr ü Sebat, Eşber vb. oyunları ikinci dönemin oynanmaya elverişli olmayan oyunlarıdır.
YUKARI