2. Dönem Tanzimat Edebiyatı Sanatçıları

Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit, Samipaşazade Sezai, Nabizade Na­zım, Muallim Naci II. dönem sanatçılarıdır.

Birinci topluluktan farklı özellikleri:

  • Sanat için sanat anlayışına bağlıdırlar.
  • Dilde sadeleşme taraftarı değildirler.
  • Daha yenilikçidirler.
  • Daha içedönük ve kişiseldirler.

Abdülhak Hamit Tarhan (1852-1937)

Tanzimat Dönemi'nin en büyük ve en verimli şairidir. Şair-i azam olarak tanınmıştır. Felsefi şiir tarzının edebiyatımızdaki en güçlü temsilcisidir.Ölüm ve fizik ötesi üzerine sevinç, ümit ve tezatlardan, isyan ve feryatlardan güç alan epik-lirik ve felsefi şiirler yazmıştır. Aşk teması, günlük hayat konuları, vatan ve millet sevgisi sıkça işlediği konular arasında yer alır.Şiirlerinde aruzu esas almakla birlikte heceyi de kullanmıştır. Süslü ve sanatlı bir di­li vardır. Romantizmin etkisindedir.

Eserleri:Şiir: Sahra (ilk modern pastoral şiir), Divaneliklerim Yahut Belde, Makber, Ölü, Bun­lar Odur, Hacle, Bâlâdan Bir Ses... Tiyatro: Çoğu, okunmak için yazıldığından teknik yönden zayıftır. Macera-yı Aşk, Sabr-ü Sebat, İçli Kız, Duhter-i Hindu, Nesteren, Eşber, Tezer, Finten, İbn-i Musa, İlhan, Turhan, Tarık Yahut Endülüs'ün Fethi yazarın tiyatro türündeki önemli yapıt­larıdır.

Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)

Topluluğun önder, rehber, öğretmen nitelikli mensubudur. Fikirleriyle etkili olmuş, hatta Servet-i Fünun akımının kuruluşunu sağlamıştır. Sanat için sanat anlayışına bağlıdır. İnsan, sevgi ve ölüm konularınıçok işler. Üç çocuğunun ölümünü yaşamış bir babadır. Süslü ve sanatlı bir üslubu vardır. Muallim Naci'yle eski edebiyat-yeni edebiyat tartışmasına girmiş; edebiyatta yeni görüşlerin (kulak için kafiye gibi) uygulanmasında öncülük etmiştir. Romanda realizmin etkisindedir. Şiirlerinde romantiktir.Şiirin konusunu genişletmiştir. "Her güzel şey şiirin konusu olabilir." anlayışındadır.

Eserleri:Şiir: Yadigâr-ıŞebab, Pejmürde, Nağme-i Seher, Nijad Ekrem, Zemzeme. Tiyatro: Afife Anjelik, Vuslat yahut Süreksiz Sevinç, Çok Bilen Çok Yanılır. Roman: 1896'da yayınlanan Araba Sevdası, ilk realist romanımızdır. Hikâye: Şemsâ, Muhsin Bey. Eleştiri: Takdir-i Elhan, Talim-i Edebiyat (Edebiyat Bilgileri).

Samipaşazade Sezai (1860-1936)

Tanzimat Dönemi'nin gerçekçi yazarlarındandır. "Sergüzeşt" adlı romanı ile ün yap­mıştır (1889). Bu romanı kölelik düzenini eleştiren, insan haklarını savunan, roman­tizmden realizme geçişözelliklerini taşıyan bir eser olarak bilinir. Yazarın "Küçük Şeyler" (1892) adlı kitabındaki hikâyeleri, romanından daha başa­rılıdır. Diğer eserleri: Rumuz-ül Edeb (sohbet, anı, gezi yazısı, eleştiri), İclâl (1923).

Nabizade Nazım (1862-1893)

Realist özellikler taşıyan bir yazardır. Kısa ömründe güzel ve önemli bazı eserler vermiştir.

Eserleri: Karabibik (1890), edebiyatımızda ilk köy romanıdır. Uzun hikâye de sayılabilir. Zehra (1894) edebiyatımızda ilk psikolojik roman denemesidir. Realist ve natüralist özellikler taşır. Yazarın şiirleri ve hikâyeleri de vardır.

Muallim Naci (1850-1893)

Tanzimat Dönemi'nde, divan edebiyatının alışkanlıklarını sürdüren isimlerdendir. "Kafiye, göz içindir." ilkesi etrafında başlayan tartışmada Recaizade'nin karşısına geçmiş, Servet-i Fünun'un doğmasında dolaylı olarak rol oynamıştır. Eski şiirin et­kisinden kurtulamamakla birlikte, dilin sadeleşmesi açısından yararlı adımlar atmış­tır. Hece ölçüsüyle yazdığışiirleri vardır.

Eserleri:Şiir: Ateşpâre, Fürûzan, Şerare. Eleştiri: Muallim, Demdeme. Anı: Ömer'in Çocukluğu. Sözlük: Istılahat-ı Edebiyye, Lügat-ı Naci.

YUKARI