oges



Tanzimat Döneminde Öğretici Metinler

Tanzimat Döneminde Öğretici Metinler

Tanzimat Dönemi öğretici metinleriyle divan edebiyatı nesri karşılaştırıldığında şu farklar görülür:

Anlatım açısından:

  • Divan nesrinde cümleler, Tanzimat metinlerindeki cümlelerden çok daha uzun­dur.
  • Divan nesrinde ulaçlar ve bağlaçlarla yargıların sonu getirilmeden yarım sayfa­ya yakın cümleler kurulabilir. Bu dönem metinlerinde ise cümleler divan nesri­ne göre oldukça kısadır.
  • Divan nesrinde Arapça Farsça sözcükler de Tanzimat metinlerindekinden çok fazladır.
  • Tanzimat metinlerinde kullanılan noktalama işaretleri divan nesrinde kullanıl­maz.
  • Tanzimat metinlerinde düşünce açıkça ifade edilmiştir. Divan nesrinde düşün­ce genellikle açık bir biçimde ifade edilmez. Daha kapalı bir anlatım vardır.
  • Özellikle süslü nesirde sanat yapma amacı varken, Tanzimat metinlerinde sa­nat yapma değil, bir düşünceyi aktarma amacı vardır.

Anlam açısından:

  • Bu dönem (I. dönem) metinlerinde toplumsal bir konu ele alınmış, bu yolla oku­yucuları aydınlatma amacı güdülmüştür. Divan nesrinde toplumsal konu ya çok azdır (sade nesirde) ya da hemen hiç yoktur (süslü nesirde).
  • I. dönem Tanzimat makaleleri, anlamlı olmak, bir düşünceyi anlatmak duru­mundadır. Ancak divan nesri anlam yönünden önde olmak zorunda değildir. Söyleyiş ustalığı göstermesi yeterlidir.
  • Tanzimat makale ya da diğer düzyazılarında metin kurgusuna, iç yapısına dik­kat edilir; anlam çelişkilerinin bulunmamasına özen gösterilir. Ancak divan nes­rinde böyle bir kaygı bulunmaz (özellikle süslü nesirde).
  • Tanzimat düzyazısı (öğretici metinler: makale, fıkra, deneme vb.) gazete aracı­lığıyla geniş kitlelere ulaşmak amacıyla yazılır. Divan nesri sınırlı sayıda kişiye, bir seçkinler tabakasına yöneliktir.
  • Biçim açısından Tanzimat düz yazısı daha çeşitlidir. Makale, fıkra, deneme, eleştiri gibi yeni biçimler kullanılır.
  • Tanzimat düzyazısı, belli bir dizgeye, sisteme sahiptir. Yazar; kim için, ne yaza­cağını, nasıl yazacağını, hangi tür ve biçimi kullanacağını bilir.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

YUKARI