Doğrudan ve Dolaylı Anlatım Özel

1- Doğrudan anlatım iki alt özellik biçiminde örneklenebilir:

a) Kişinin kendi duygu, düşünce ve bilgilerini yine kendi sözcük ve cümleleriyle anlatması:

Örnekler:

  • Babam da annem de bu köyde doğup büyümüşler.
  • Köyümüz An­kara'ya yetmiş kilometre uzaklıkta, küçük, şirin bir orman köyüdür.
  • Bu romanı ortaokul sıralarında okuduğumu hatırlıyor gibiyim.
  • Çağdaş toplumda mülkün temeli adalet, en güvenilir kılavuz da bilim olmalıdır.

b) Başkalarının sözlerinin; düşünce ve duygu dokusu, cümle kuruluşu değiştiril­meden aynen alıntılanıp aktarılması:

Örnekler:

  • Babam: "Annen de ben de bu köyde do­ğup büyüdük." derdi.
  • Arkadaşım: "Ben de o romanı ortaokul üçüncü sınıftay­ken okumuştum." diyor.
  • Hazreti Muhammet: "İlim öğrenmek kadın erkek her Müslümana farzdır."; Atatürk de: "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." der.

2- Dolaylı anlatım başkalarına ait sözlerin, düşünce ve duygu dokusu bozulma­dan, konuşmacının ya da yazarın cümlesi içerisine sindirilerek aktarılmasıdır:

Örnekler:

  • Babam, annemin de kendisinin de bu köyde doğup büyüdüklerini söylerdi.
  • Ar­kadaşım da bu romanı ortaokulun üçüncü sınıfında okuduğunu söylemişti.
  • O iki büyük insan da bilimin insanlar için vazgeçilmez olduğunu vurguluyorlar.

Karma Örnekler:

  • Ali: "Bu kitabı iki kez okudum." dedi. (Doğrudan Anlatım)
  • Başbakan: "Kıbrıs, bizim toprağımızdır." dedi. (Doğrudan Anlatım)
  • Ben bu işin böyle yapılmasını istemedim, dedi. (Doğrudan Anlatım)
  • Bernard Shaw, düşünmenin ruhun kendisiyle konuşması olduğunu söylerdi. (Dolaylı Anlatım)
  • Bu konuda atalarımız: "Cesurun bakışı, korkağın kılıcından keskindir." der. (Doğrudan Anlatım)
  • Çiçero'nun "Bir yerde yaşam varsa orada umut da vardır." sözü çok hoşuma gider. (Doğrudan Anlatım)
  • Dersten sonra etüt yapacağız, dediler. (Doğrudan Anlatım)
  • Deskartes'in: "Düşünüyorum öyleyse varım." sözü çok ünlüdür. (Doğrudan Anlatım)
  • Doktor, babama ilaçları mutlaka içmesi gerektiğini tembih etti. (Dolaylı Anlatım)
  • En iyi romanların bir bunalım döneminde yazılacağını söylüyor Dostoyevski (Dolaylı Anlatım)
  • Kadın, arkadaşının kulağına eğilerek: "Birazdan kalkalım mı?" diye fısıldadı. (Doğrudan Anlatım)
  • Onunla bir daha konuşmayacağını söyledi. (Dolaylı Anlatım)
  • Öğretmen, Ali'ye: "Arkadaşına söyle, yarın ödevini mutlaka getirsin!" dedi. (Doğrudan Anlatım)
  • Öğretmen:" Bu test sorularını evde çözeceksiniz." dedi. (Doğrudan Anlatım)
  • Profesör Fuat Köprülü: "Bütün Türk edebiyatı bir yana, Dede Korkut Kitabı bir yana." derdi. (Doğrudan anlatım) (Profesör Fuat Köprülü'nün sözü aynen aktarılmıştır.) Profesör Fuat Köprülü; tek başına Dede Korkut Kitabının, bütün Türk edebiyatı eserlerine bedel olduğunu söylerdi. (Dolaylı anlatım) (Profesörün düşüncesi bozul­mamıştır; cümlesi değiştirilerek yazarın cümlesi içerisinde eritilmiştir. "Olduğunu" fiilimsisine dikkat ediniz. Dolaylı anlatımda "-diğini" "-eceğini" ekleri ve benzerleriy­le kurulmuş fiilimsiler kullanılır.)
  • Söylediklerimizi bir başka örnekle özetleyelim: Dede Korkut Kitabı, Türk edebiyatı­nın en önemli eseridir. (Doğrudan anlatım) (Kişi kendi düşüncesini, kendi sözcükle­riyle anlatmıştır.)
  • Turgut Uyar, bir yazısında , Nobel Ödülü kazanan bu yazarı en içten dilekleriyle kutladığını belirtiyor. (Dolaylı Anlatım)
  • Yazar, sanatçı olunabilmek için çok çalışılması gerektiğini vurguladı. (Dolaylı Anlatım)

Örnek Soru:

(I)İskender, korsanın birini hırsızlıkla itham ediyormuş. (II)Korsan: "Tabii korsanım; çünkü tek gemim var; benim de filom olsaydı korsan değil fatih sayılırdım." demiş. (III)Bu öykü doğru mu değil mi bilemem; ama korsanın dedikleri doğru. (IV)Ola­naksızlık, insanıçabalara sürüklerken tanımlamalar da görecelidir. (V)Eşkiya diye nitelendirilen biri, koşullar değişince bir kahraman bile olabilir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde "doğrudan anlatım" vardır?

A) I.        B) II.       C) III.       D) IV.          E) V.

ÇÖZÜM: "Doğrudan anlatım" 1. tekil kişinin kendi duygu, düşüncelerini kendisine ait sözcük­lerle belirtilmesiyle oluşan bir anlatımdır. II. cümlede İskender'in suçlanmasına ma­ruz kalan korsanın düşüncelerini içeren cümle, hiçbir değişikliğe uğramadan ağız­dan çıktığışekliyle cümleye yansıtılmıştır. II. cümle doğrudan anlatımın yapıldığı bir cümledir. (CEVAP: B)

Yorumlar  

-2 #25 Betül 07-04-2017 19:19
Çok güzel :D Ellerinize sağlık...
Alıntı
-12 #24 evet 03-11-2014 13:48
;-) Yeterli sağ olun. Ben 8. sınıf öğrencisiyim. Cümleler biraz basit olmuş ama güzel.
Alıntı
-25 #23 cihat ok 02-11-2014 16:52
Çok iyi ya...
Alıntı
-5 #22 buseren 22-10-2014 16:31
Süper ama örnekler değil de bilgi daha çoğunlukta olsaydı keşke..
Alıntı
-26 #21 ayşennur 22-10-2014 10:56
Teşekkürler, işime çok yaradı :-)
Alıntı
+3 #20 Büşra Çakır 19-10-2014 13:41
Çok güzeldi, beğendim :P :D
Alıntı
-36 #19 Aslıı 18-10-2014 12:08
Bildiğim bir konuydu ama yine de çok teşekkürler. Ellerinize sağlık ;-)
Alıntı
-49 #18 harika 08-10-2014 17:01
Çok teşekürler :-?
Alıntı
-28 #17 melis 10-06-2014 12:30
Çok teşekkür ederim :lol:
Alıntı
-30 #16 eyüb eyyubiğ 14-05-2014 01:21
İyi iyi yeterli iyi.
Alıntı

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

Benzer Öğeler (etikete göre)

reklam-veriniz

teog turkce

lys-edebiyat-testleri-2

ygs-turkce-testleri

YUKARI